//////

admin

Skład potu

Pot zawiera przede wszystkim wodę (99%); pozostały 1 % potu – to składniki mineralne i pewne związki organiczne. Codzienna obserwacji po/wala stwierdzić, że wzmozone wydzielanie potu nie zawsze jm. spowodowane wysiłkiem fizycznym lub przegrzaniem. Często także występuje wzmożone pocenie się wskutek działania czynników nerwowych, emocjonalnych (zdenerwowanie, przerażenie).
W okresie dojrzewania rozwijają się w skórze pach, pachwin, okolicy odbytu i okolicy sutkowej specjalne, odmienne gruczoły potowe, większe, które uchodzą do mieszków włosowych. Gruczoły te, naukowo zwane apokrynowymi, działają niezależnie od czynników cieplnych i w związku z tym nie uczestniczą w regulacji cieplnej organizmu. Wydzielina gruczołów apokrynowych różni się od zwykłego potu zarówno składem, jak wyglądem oraz zapachem.

Gruczoły potowe

Innym rodzajem gruczołów – przydatków skóry – są gruczoły potowe Mają one zupełnie inną budowę niż gruczoły łojowe Gruczoł potow/y jest to cewka (rurka) wydzielnicza. część której jest zwimęti w kłębek i sięga poziomu tkanki podskórnej. Kłębuszek gruczołu potowerio jest obficie unaczyniony i unerwiony. Przewód wyprowadzający gruczołu potowego uchodzi na powierzchni skóry Gruczoły potowe występuj na całej prawie powierzchni skóry, ale szczególnie obficie – w skórze dłoni i stóp. W zwykłych warunkach większość gruczołów potowych jest nieczynna, ale przy większym wysiłku fizycznym i w warunkach wysokimi temperatury zewnętrznej włączają się do działania wszystkie gruczo v potowe i w ten sposób uczestniczą w procesach termoregulacji.

Gruczoły łojowe

Gruczoły łojowe, podobnie jak włosy, stanowią przydatki skóry. Gruczoł łojowy wydziela tłustą substancję, zwaną łojem skórnym, która odgrywa doniosłą rolę w biologii skóry. Wydzielina ta natłuszcza włosy i skórę, nadając im sprężystość, gładkość i pewną wodoszczelność Zazwyczaj do jednego mieszka włosowego uchodzą dwa gruczoły łojowe; ponadto ifn cieńszy włos, tym większy gruczoł łojowy. Wreszcie wiele gruczołów łojowych uchodzi wprost na powierzchnię naskórka, bez anatomicznego związku z włosem Mieszek włosowy zaopatrzony jest także w maleńki mięsień przywłośny. Gruczoł łojowy usadawia się zazwyczaj w kącie pomiędzy mieszkiem a mięśniem przywłośnym. Gdy pod wpływem nagłego ochłodzenia albo czynników emocjonalnych (strachu) nastąpi skurcz mięśni przywłośnych, wówczas włosy z położenia skośnego przechodzą do położenia prostopadłego względem powierzchni skóry, a zawartość gruczołu łojowego zostaje nagle wyciśnięta. Mówi się wówczas, że „włosy stanęły dęba” ze strachu, albo że wystąpiła „gęsia skórka”. Ostatnie wyrażenie dotyczy skóry nie owłosionej, czyli – ściśle rzecz biorąc – pokrytej jedynie drob niutkimi włosami albo meszkiem.

Owłosienie wzgórka łonowego

Owłosienie wzgórka łonowego także nie jest jednakowe u dziewcząt i chłopców. U dziewcząt obszar owłosiony ma kształt trójkąta skierowanego podstawą ku górze, gdy tymczasem u chłopców, zwłaszcza starszych, od podstawy tego trójkąta ciągnie się wąska smuga owłosienia wzdłuz linii środkowej brzucha aż do pępka. U chłopców także często występuje owłosienie klatki piersiowej oraz kończyn U dziewcząt z reguły ten rodzaj owłosienia albo nie występuje wcale, albo co najwyżej w nieznacznym stopniu, w warunkach prawidłowych Ale zdarzają się także, i to wcale nierzadko, przypadki nieprawidłowego owłosienia u młodziezy; np obfitsze zarastanie nóg u dziewcząt albo pojawienie się obfitszego owłosienia piersi może być wyrazem zaburzeń hormonalnych, które niekiedy można usunąć w młodym wieku. Także u młodych mężczyzn pojawia się niekiedy na tułowiu (plecach, piersiach) owłosienie niebywale intensywne, które ich krępuje na plaży Usunięcie tego owłosienia jest jednak niemożliwe i trzeba się z nim pogodzić. Należy mczej unikać nasłonecznienia, które jeszcze nasila ten zarost.

Wewnętrzna struktura włosa

Wewnętrzna struktura włosa jest bardzo złożona, nie będzie więc rozpatrywana szczegółowo. Nadmienić jedynie należy, że włosy różnych ludzi różnią się od siebie – nawet dość znacznie – grubością, skrętnością (włosy proste, falujące, kręcone, wełniste) i barwą. Ta ostatnia zależy od ilości, stanu rozproszenia i jakości pigmentu, czyli barwnika. Jak w skórze, tak i we włosach, głównym barwnikiem jest melanina. Inną cechą różniącą włosy różnych ludzi jest gęstość ich porastania. Można przyjąć, że na głowie człowieka młodego (nastolatka) znajduje się od 100 000 do 200 000 włosów. Rozmieszczenie włosów zależy od wieku i płci. Poza włosami na głowie, wspólną cechą ludzi młodych, dorosłych i starych (choć na starość występuje przerzedzenie i siwienie) jest pojawianie się w okresie dojrzewania i w latach następnych owłosienia w dołach pachowych i na wzgórku łonowym u dziewcząt i chłopców, a ponadto u chłopców – z początku nieznacznego, potem coraz silniejszego – owłosienia górnej wargi, brody i zewnętrznych części policzków Owłosienie męskie pojawia się u jednych chłopców prawie równocześnie z mutacją głosu (około 14 15 roku życia), u innych znacznie później, czasem nawet dopiero w czasie służby wojskowej.

Owłosienie

Część włosa tkwiąca w mieszku nosi nazwę korzenia, część zaś wyrastająca ponad poziom naskórka (a więc widoczna) – zwie się łodygą włosa. Najgłębsza, czyli początkowa część korzenia jest kolbowato rozszerzona, tworząc tzw. opuszkę włosa, zwaną potocznie „cebulką” Ale wbrew tym zapożyczonym od roślin nazwom (cebulka, korzeń, łodyga) rozwój włosa i jego wzrost nie ma nic wspólnego, ani nawet podobnego do rozwoju i wzrostu rośliny. Tylko bowiem korzeń włosa stanowi jego żywą część: w korzeniu, a zwłaszcza w opuszce włosa, komórki rozmnazają się i tutaj włos rośnie, wydłuża się i wskutek tego wysuwa się z mieszka włosowego. Ale w łodydze włosa nie zachodzą już procesy rozmnazama się komórek: tutaj komórki są zupełnie zrogowaciałe i martwe. Nie oznacza to, że ta część włosa jest słabsza, oznacza tylko, ze jakakolwiek szkoda, uraz, lub naruszenie całości i ciągłości włosa albo jego powłok – są nieodwracalne. Tutaj już nic nie może się wygoić albo naprawić.

Skóra jest ważnym narządem odpornościowym

Nie wchodząc tutaj w zawiłe szczegóły stwierdzić tylko należy, że dzięki odpornościowym właściwościom skóry ustrój może bronić się nie tylko przed zakazeniami, lecz również przed działaniem niektórych ciał obcych, które wniknęły do skóry. Dzięki typowym łącznotkankowym odczynom skóry właściwej, powłoki skórne mają zdolność gojenia się, tj. wytwarzania blizny spajającej brzegi rany. Gdyby nie ta właściwość skóry, człowiek żyłby bardzo krótko, tylko do najbliższego skaleczenia, a wykonywanie zabiegów operacyjnych byłoby w ogóle niemożliwe. Skóra jest także narządem wydzielniczym i wydalniczym Dokładniej tyin będzie mowa w związku z przydatkami skóry. Tutaj wszakze trzeba podkreślić, ze zdolność wydalnicza skóry (wydalanie potu) nie tylko wspomaga nerki w usuwaniu z organizmu substancji odpadowych, lecz odgrywa także wielką rolę w procesach regulacji wodnej, mineralnej cieplnej. Wystarczy sobie uprzytomnieć, ze w upalny dzień i w warunkach uciążliwej pracy fizycznej skóra może wydalić w ciągu doby 10 i więcej litrów potu Usunięcie potu z ustroju i jego parowanie z powierzchni skóry spr/yja chłodzeniu organizmu.

Skóra w procesie oddychania

W procesie oddychania natomiast skóra uczestniczy — wbrew obiegowym poglądom – w stopniu raczej nieznacznym, a jej udział w oddyc-iamu nie przekracza 1%. Jak wspomniano, skóra jest ważnym narządem zmysłów. Dzięki skórze odczuwa się ból, świąd, pieczenie, ciepło, zimno, ucisk Mozę ktoś zdziwi się: jak to „dzięki”? Właśnie tak: przeciez te odczucia informują człowieka o obecności pożytecznych lub szkodliwych albo nawet niebezpiecznych czynników zewnętrznych. Gdyby nie odczucia pieczenia, gorąca i bólu, człowiek mógłby oparzyć skórę nie zdając sobie z tego sprawy Gdyby nie ból, nie zauważyłby, że gwóźdź rani mu stopę.
Zakończenia nerwów rozmieszczone są z niejednakową gęstością w różnych okolicach skóry. Liczne zakończenia dotykowe w skórze opuszek („poduszeczek”) palców pozwalają bardzo dokładnie zbadać dotykiem rozmaite przedmioty. Do jakiej doskonałości można dojść w tej dziedzinie, wskazuje codzienna praktyka ociemniałych, którzy posługując się dotykiem potrafią pracować, a nawet czytać specjalny druk, grać na instrumentach, rozpoznawać znajome twarze itd.

Możliwość rozszerzania się i kurczenia naczyń

Możliwość rozszerzania się i kurczenia naczyń krwionośnych skóry ma znaczenie nie tylko w procesie regulacji cieplnej. Organizm musi mieć rezerwowe pojemniki krwi, z których będzie przesuwał krew do wa/nych w danej chwili narządów i do których będzie „chował” krew, gdzieindziej zbędną w danej chwili. Na przykład po obfitszym posiłku wskazany jest półgodzinny lub godzinny wypoczynek, gdyz organizm musi przesunąć stosunkowo dużo krwi do naczyń krwionośnych jelit i wątroby, zmniejszając wyraźnie dopływ krwi do mięśni i skóry. Na odwrót, w czasie forsownego wysiłku fizycznego, pomijając już obciążenie samego serca i płuc, dużo krwi musi znaleźć się w mięśniach wykonujących ciężką pracę, kosztem zubożenia w krew narządów trawiennych. Otóż wiaśnie skóra jest takim rezerwowym pojemnikiem krwi, odgrywającym dość ważną rolę w systemie krążenia.

Naczynia krwionośne w skórze

Oznacza to, że naczynia krwionośne w skórze właściwej kurczą się, dopływ krwi do skóry zmniejsza się, dzięki czemu krew nie wystudza się przy przechodzeniu przez zimną skórę. Ma to także, niestety, usemną stronę, gdyż nie ogrzewana krwią skóra oziębia się jeszcze bardziej, co może doprowadzić do jej martwicy (odmrożenia III stopnia) Gdy wewnątrz organizmu temperatura podnosi się nadmiernie (wskutek zbyt wysokiej temperatury zewnętrznej, albo w wyniku ciężkiego wysiłku fizycznego, albo w związku z chorobą gorączkową), to naczynia skóry rozszerzaj się, a ciepło zostaje wydalone dzięki zwiększonemu wypromieniowanm oraz wzmożonemu wydzielaniu i parowaniu potu z powierzchni skóry Trzeba tu zauważyć, że u ludzi ten mechanizm skórnej regulacji cieplnej jest mocno niedoskonały i musi być świadomie uzupełniany noszeniem stosownej odzieży. Ponieważ w procesie ewolucji nasz gatunek stracił gęstą sierść, musi posługiwać się sierścią naszych czworonożnych przyjaciół, a więc wełną i futrem w zimnych porach roku – w umiarkowanych i zimnych strefach klimatycznych.

Mapa strony

Polecane serwisy

Nasze serwisy

Ulubione serwisy